Úfinn ystingur

Árin 2007 - 2008 voru soðin saman af flensu. Það veit vafalítið á gott ár ef eitthvað er að marka kerlingabækur. Það er varla að ég nenni að tala um Skaupið, ætti kannski að láta duga að segja að mér — eins og öllum öðrum sem ekki eru beinlínis fávitar — fannst það arfaslakt. Greinilega gert í allt of miklum flýti og handritið hvorki boðlegt þeim sem tóku þátt í gerð þess né þeim sem borguðu fyrir það.

Eins og einhver benti á lét ég plata mig í viðtal á Rás 2 á gamlársdag, til að ræða um hundkvikindið Lúkas af öllum málum. Lúkas er löngu orðinn að siðferðilegu aflátsbréfi bloggkynslóðarinnar. Hann er atvikið sem varpaði nægilega absúrd ljósi á vankanta lýðsins til að skömmin vék sæti fyrir kátínunni. Allir alkar í afneitun eiga sinn Lúkas. Eitthvað eitt atvik í langri röð skammarlegra atvika sem er nógu spaugilega vaxið til að það sé haft í flimtingum. Og um leið gleymist vandamálið. Eitthvað svona skemmtilegt getur ekki verið alslæmt. Netið hefur fyrir löngu öðlast eigið líf, aðalgallinn er sá að því lífi fylgdi múgsál. Lúkasarmálið er í raun hvorki einstakt né fyndið.

Er búinn að lesa skruddurnar mínar tvær. Negrastrákana og Morðið á akfeita leigubílstjóranum. Um síðarnefndu bókina má segja eftirfarandi:

Kápan er ljót. En þar sem ljót kápa er vörumerki Skruddu er tilgangslítið að móast yfir því.

Hún byrjar miður gæfulega. Í blábyrjun bókarinnar er getið um höfund afstöðumyndar á saurblöðum. Það er þó sama hvað maður rýnir í saurblöðin, það er útilokað að finna þessa afstöðumynd. Skrudda virðist hafa gleymt henni.

Bókin sjálf er léleg, illa skrifuð, hroðvirknisleg og andlaus. Hún er sundurslitin af endalausum útúrdúrum sem koma sögunni ekkert við. Langir kaflar um sögu Smith og Wesson, Jóhannes á Borg, glæparannsóknir o.s.frv. eru líklega best skrifuðu kaflarnir í bókinni en koma sögunni ekkert við. Lýsandi fyrir vinnubrögðin er t.a.m. upphaf eins kafla þar sem höfundur telur sig nauðsynlega þurfa að eyða efnisgrein í að skilgreina hugtakið fjarvistarsönnun. Hversu líklegt er að lesendur morðgátubókar viti ekki hvað fjarvistarsönnun er?

Þá er tilhneiging höfundar í þá átt að krydda söguna með eigin hugleiðingum afar leiðigjörn og á stundum heimskuleg. Á næstum einhverfan hátt tönnlast hann á sömu atriðunum aftur og aftur og gjarnan atriðum sem hafa ekkert vægi þegar til kastanna kemur. Til að mynda sér hann ástæðu til þess að nefna oftar en einu sinni hversu klókt var af meintum morðingja að beina sjónum lögreglu út fyrir heimili sitt því þannig félli ekki grunur á þá sem voru með honum í heimili. Þegar lesandinn er svo að verða þess fullviss að löggunni hlyti að hafa yfirsést eitthvað ægilega grunsamlegt á heimilinu kemur í ljós að aðeins væri skynsamlegt að gruna einn heimilismann annan um morðið, þ.e. ef það er yfirhöfuð skynsamlegt að gruna þá sem eru meira en þúsund kílómetra frá vettvangi um morðið.

Eins gerir höfundurinn mikið úr því að löggan skyldi ekki sviðsetja morðið því kúlan hefði farið inn um hnakkann og numið staðar nálægt enninu í myrta fituhjassinu. Þannig hlyti það að hafa verið lágvaxin manneskja sem skaut leigubílstjórann, og nærri dvergvaxin þegar haft er í huga að ökumannssætið hallaði aftur. Það virðist ekki hafa hvarflað að höfundinum annað en að maður í framsæti sem ógnað er með byssu úr aftursætinu halli sér makindalega afturábak í átt að morðingjanum svona rétt á meðan hann er skotinn. Auðvitað kemur ekki til greina að maður halli sér fram í slíkum aðstæðum og verði um leið þess valdandi að ómögulegt er að skjóta mann í hausinn öðruvísi en raunin varð í þessu máli.

Höfundurinn telur upp runu atvika sem betur hefði mátt fara við rannsóknina. En ekkert þeirra er þannig vaxið að það væri einu sinni líklegt til að landa málinu. Það var ekkert við rannsóknina sem bjargaði hinum meinta morðingja. Það tókst einfaldlega ekki að ná fram játningu. Sönnunargögnin voru yfirþyrmandi.

Eitt þessara atriða sem höfundurinn bendir á er að eftir að morðvopnið fannst í hanskahólfinu á bíl þess grunaða hafi ótengdir menn handfjatlað bæði byssuna, og það sem verra var, magasínið innan í byssunni. Þannig hafi bestu sönnunargögnin horfið. Því hefði verið hægt að finna fingraför þess grunaða á magasíninu þá hefði orðið fátt um varnir.

Nú vill svo til að þetta er ekki í fyrsta skipti sem skrifað er um þetta mál. Fyrir nokkrum árum kom út bók sem hét Náttfari og í henni var gerð grein fyrir þessu máli og nokkrum öðrum. Þar kemur fram að sá sem var grunaður hafi sagst hafa fundið byssuna, opnað hana og séð að hún var fullhlaðin áður en hann setti hana í hanskahólfið. Hafi hann gert það (og ég sé ekki af hverju höfundur Náttfara ætti að vera að ljúga þessu) þá ættu fingraför hans að vera á magasíninu og höfundur Morðsins virðist enn einu sinni vera að sóa plássi og tíma í tómt rugl.

Sviðsetning morðsins í lok bókarinnar er með ólíkindum. Hún hefur engan tilgang annan en þann að fá lesandann til að hugleiða hvort virkilega geti verið að höfundurinn sjálfur hafi drepið leigubílstjórann. Og að þessi bók sé ekkert annað en rúnk framan í heiminn. Einhverskonar illa skrifað og langdregið nanananabúbú. Frameftir allri bók tönnlast höfundur á mikilvægi þess að skoða sönnunargögn en ekki brigðula þætti eins og minni. Samt finnst honum ekkert athugavert við það að enda bókina á lýsingu á morðinu í svona smáatriðum: „Morðinginn gerir einnig ráðstafanir til að dulbúa sig. Hann útvegar sér trefil og hettuúlpu með reimar í hettunni.”

Textinn sjálfur er klaufalegur, tafsandi og ómarkviss. Hann er fullur af einkennilegum þverstæðum og klifunum. Á fyrstu tveimur síðum bókarinnar, með stuttu millibili eru t.a.m. þessar hendingar: „Íslendingar voru á þeim tíma ekkert óvanir því að morð væru framin hér á landi. Það hefur oft gerst í gegnum tíðina og ýmsar aðferðir verið notaðar [...] Eitt af því [sem kom í ljós] var reynsluleysi íslensku rannsóknarlögreglunnar þegar kom að því að leysa alvarlegan glæp eins og þetta morð.&rdquo:

Bókin er drasl frá upphafi til enda, illa skrifuð, illa hugsuð og ómerkileg samsuða. Henni er illa (eða ekki) ritstýrt og kápan er ljót. Efni bókarinnar er þannig að burðum að það hefði átt erindi við mánaðartímarit. Það hefði mátt segja allt sem skiptir máli á fimm síðum í stað hundraðogfimmtíu.

Drasl.